Het registratierecht op de verkopen van onroerende goederen is een gewestbelasting geworden waarvoor elk gewest volledig en exclusief bevoegd is en zelf de heffingsgrondslag, het tarief en de vrijstelling kan bepalen; de opbrengst komt haar volledig toe.

De ligging van het goed is bepalend om het toepasselijk tarief te bepalen.

In Vlaanderen is het recht vastgesteld op 10%. Dit kan verminderd worden tot 5%.

In het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is het recht vastgesteld op 12,50%. Dit kan verminderd worden tot 6% in het Waals Gewest. In het Brussels Gewest kan onder bepaalde voorwaarden een vrijstelling voor registratierechten op de eerste € 60.000, in bepaalde gevallen zelfs op de eerste schijf van € 75.000.

Daar de registratierechten het hoofdbestanddeel vormen van de aankoopkosten, is het dus steeds nuttig aan de notaris te vragen of men niet kan genieten van een vermindering. Wanneer inzake het aangekochte goed (zowel een woning als een perceel bouwgrond), en ook in hoofde van de koper aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan, zal deze vermindering kunnen worden toegekend. Hierna bespreken we de registratierechten in Vlaanderen.

1. Bij woningen

De eerste en voornaamste voorwaarde betreft het kadastraal inkomen van de te verwerven woning, waarbij dient gevoegd het kadastraal inkomen van de goederen, die de kopers reeds bezitten, erin begrepen dat van de onverdeelde delen van goederen, die zij samen met anderen zouden bezitten. Om te kunnen genieten van de vermindering van registratierechten mag het totaal van het niet-geïndexeerd kadastraal inkomen van deze woning niet meer dan 745 euro bedragen. Voor de grote gezinnen wordt dit plafond verhoogd met 100 euro indien de verkrijger of zijn echtgenoot 3 of 4 kinderen ten laste hebben, met 200 euro indien de verkrijger of zijn echtgenoot 5 of 6 kinderen ten laste hebben, met 300 euro indien zij 7 kinderen of meer ten laste hebben. Gehandicapte kinderen worden voor twee kinderen ten laste geteld.

Uitzondering
1) Er wordt geen rekening gehouden met het K.I. van eigdom dat men slechts in naakte eigendom bezit voorzover het voorkomt uit de nalatenschap van bloedverwanten in de opgaande lijn.
2) Er wordt evenmin rekening gehouden met het kadastraal inkomen dat men in volle eigendom bezit, eveneens voorzover het voorkomt uit de nalatenschap van bloedverwanten in de opgaande lijn maar bovendien mits het kadastraal inkomen van het aandeel in die goederen niet meer bedraagt van 25% van het toegelaten maximum (745 euro).

Dit kadastraal inkomen moet bovendien vaststaan, d.w.z. niet meer vatbaar voor aanpassing ingevolge in het verleden uitgevoerde werken. Dit zal blijken uit de verklaring die door de diensten van het kadaster hiertoe speciaal wordt aangebracht op het officieel uittreksel.

2. Bij landbouwgrond

Voor landbouwgronden die binnen de gestelde termijn (5 jaar) zullen uitgebaat worden door een landbouwer, kan men eveneens vermindering genieten. Het maximaal toegelaten K.I. varieert naargelang het om grond alleen gaat of om grond met gebouwen.

3. Bij bouwgrond

Bij aankoop van bouwgrond kan men niet onmiddellijk vermindering van registratierechten genieten. Wel kan in de akte voorzien worden dat, zodra het K.I. van het te bouwen woonhuis vastgesteld is, en aan alle andere voorwaarden is voldaan (zie punt 1 hiervoor), teruggave kan worden gevraagd van hetgeen boven het verlaagd registratierecht werd betaald.
Dezelfde werkwijze dient gevolgd wanneer iemand een woonhuis koopt om na sloping hier op te bouwen of zelfs grondig te verbouwen.

4. Bij te verbouwen of te slopen woning of woning in opbouw

Bij aankoop van een woning in opbouw, van een krot of van een gebouw dat slechts na grondige verbouwing als "woning" kan doorgaan, kan men evenmin onmiddellijk vermindering van registratierechten genieten. Pas na de opbouw of verbouwing zal men eventueel teruggave kunnen vragen van hetgeen boven het verlaagd registratierecht werd betaald.